Γιατί η πολιτική οικολογία δεν βρίσκει τον δρόμο της στην Ελλάδα;

Ένα ερώτημα που με απασχολεί εδώ και χρόνια -το έχω ξαναγράψει- είναι γιατί η πολιτική οικολογία δεν καταφέρνει να αποκτήσει στην Ελλάδα τη θέση που της αναλογεί. Γιατί, ενώ η οικολογική κρίση γίνεται ολοένα και πιο απειλητική για την κοινωνία, η πολιτική οικολογία παραμένει στο περιθώριο της πολιτικής σκηνής, χωρίς ουσιαστική κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.

Μια πρώτη εξήγηση βρίσκεται στην πολυδιάσπαση της λεγόμενης Αριστεράς και Κεντροαριστεράς – σοσιαλδημοκρατίας, για μένα. Πολλοί πολίτες που ανησυχούν για το περιβάλλον, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ποιότητα ζωής αναζητούν πολιτική έκφραση μέσα σ’ αυτούς τους χώρους. Εκεί εναποθέτουν τις προσδοκίες τους, θεωρώντας ότι η οικολογία αποτελεί ήδη μέρος της πολιτικής τους πρότασης.

Όμως πιστεύω ότι υπάρχει ένα βαθύτερο πρόβλημα. Η πολιτική οικολογία δεν κατάφερε να διαμορφώσει, με επάρκεια και συνέπεια, τη δική της διακριτή ιδεολογική ταυτότητα. Και εδώ βρίσκεται μια ουσιαστική σύγχυση: η οικολογία στην Ελλάδα ταυτίζεται περισσότερο με τον περιβαλλοντισμό. Ταυτίζεται με την προστασία των δασών, την ανακύκλωση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Όλα αυτά είναι σημαντικά. Αλλά η πολιτική οικολογία είναι κάτι πολύ ευρύτερο. Δεν αφορά μόνο την προστασία της φύσης. Αφορά τον τρόπο που οργανώνουμε την οικονομία, την παραγωγή, την κατανάλωση, την κοινωνία και τη δημοκρατία. Αφορά την αμφισβήτηση της απεριόριστης οικονομικής μεγέθυνσης, την αναγνώριση των φυσικών ορίων, τη λιτή ευημερία, την κοινωνική δικαιοσύνη, την αποκέντρωση και την αυτοδιοίκηση.

Δεν είναι απλά μια πολιτική για το περιβάλλον. Είναι μια διαφορετική πολιτική αντίληψη για την κοινωνία και τη ζωή. Αν η πολιτική οικολογία δεν αναδείξει αυτή τη διαφορά, θα συνεχίσει να απορροφάται από άλλους πολιτικούς χώρους, να περιορίζεται σε επιμέρους περιβαλλοντικές παρεμβάσεις και να δυσκολεύεται να συγκροτήσει αυτόνομη κοινωνική και πολιτική παρουσία.

Η πολιτική οικολογία χρειάζεται σήμερα να επαναπροσδιορίσει το ιδεολογικό της προφίλ, να διατυπώσει καθαρά τις θέσεις της και να απευθυνθεί στην κοινωνία με αυτοπεποίθηση. Όχι για να γίνει συμπλήρωμα κάποιου άλλου πολιτικού σχεδίου. Αλλά για να διεκδικήσει τον δικό της χώρο, τη δική της πρόταση και τη δική της εκπροσώπηση. Να γίνει ευρύτερα κατανοητό ότι η οικολογία δεν είναι μια πράσινη πινελιά στην πολιτική. Είναι μια διαφορετική αντίληψη για το μέλλον της κοινωνίας.

Στέφανος Σταμέλλος

https://www.e-ecology.gr
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/