Αναζωογόνηση της υπαίθρου: Με ευχές δεν επιστρέφουν οι άνθρωποι

Ακούμε συνεχώς, και το λέμε όλοι, για την ανάγκη αναζωογόνησης της υπαίθρου, για την επιστροφή των νέων στα χωριά, για την αναβίωση της ελληνικής περιφέρειας. Ωραία όλα αυτά. Ας υποθέσουμε, όμως, ότι ένας νέος άνθρωπος σκέφτεται να επιστρέψει στον τόπο του. Εύλογα θα ρωτήσει: Με ποιες προϋποθέσεις; Με ποια εργασία και ποιο εισόδημα; Με ποιο σχολείο για τα παιδιά του, με ποια πρόσβαση στην υγεία, στις μεταφορές, στον πολιτισμό και στις σύγχρονες υπηρεσίες; Και, τελικά, πώς θα μπορέσει να δημιουργήσει κάτι δικό του και να ζήσει αξιοπρεπώς;

Η αγάπη για τον τόπο, η νοσταλγία για το χωριό και η ανάγκη για καλύτερη ποιότητα ζωής είναι σημαντικά κίνητρα, αλλά δεν αρκούν. Η επιστροφή χρειάζεται πραγματική οικονομία, παραγωγή και σταθερές προοπτικές εργασίας. Χρειάζεται γεωργία που να εξασφαλίζει αξιοπρεπές εισόδημα, συνδεδεμένη με τη μεταποίηση και την αγορά, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, συνεργατικά εγχειρήματα, σύγχρονες υπηρεσίες και ήπιο, βιώσιμο τουρισμό. Χρειάζεται να δημιουργείται προστιθέμενη αξία στον ίδιο τον τόπο, ώστε ο πλούτος που παράγεται να στηρίζει την τοπική κοινωνία.

Χρειάζονται, βέβαια, και οι βασικές δημόσιες υποδομές: σχολεία, δομές υγείας, προσιτή κατοικία, συγκοινωνίες, γρήγορο διαδίκτυο, παιδική φροντίδα και πολιτιστικές δραστηριότητες. Το κράτος πρέπει επιτέλους να πάψει να αντιμετωπίζει την περιφέρεια ως Ελλάδα δεύτερης κατηγορίας. Η αποκέντρωση δεν γίνεται με εκκλήσεις για επιστροφή, αλλά με δημόσιες επενδύσεις, υπηρεσίες και πραγματικές ευκαιρίες ζωής.

Εδώ, όμως, υπάρχουν και συγκεκριμένες ευθύνες της αυτοδιοίκησης, τόσο του πρώτου όσο και του δεύτερου βαθμού. Κάθε δήμος και κάθε περιφέρεια οφείλει να διαμορφώσει το δικό του, ιδιαίτερο πρόγραμμα δημογραφικής και παραγωγικής αναζωογόνησης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες και στις δυνατότητες του τόπου. Με συγκεκριμένους στόχους, χρονοδιάγραμμα, πόρους και αξιολόγηση.

Θα μπορούσε, μάλιστα, να προβλεφθεί ειδική αρμοδιότητα αντιπεριφερειάρχη και αντιδημάρχου για την αναζωογόνηση της υπαίθρου και την επιστροφή νέων ανθρώπων. Όχι για να προστεθούν απλώς τίτλοι, αλλά για να υπάρχει συντονισμός, συνέχεια και λογοδοσία. Η αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση της καθημερινότητας. Οφείλει να σχεδιάζει το μέλλον του τόπου, σε συνεργασία με τους παραγωγούς, τους επαγγελματίες, τους συλλογικούς φορείς και τους ίδιους τους πολίτες.

Αν δεν υπάρξουν αυτές οι προϋποθέσεις, στην ύπαιθρο θα επιστρέφουν κυρίως όσοι έχουν ήδη εξασφαλισμένο εισόδημα, ενώ οι νέοι θα συνεχίζουν να φεύγουν αναζητώντας αλλού το μέλλον τους.

Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να πείσουμε τους ανθρώπους να επιστρέψουν. Είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για να μπορούν να ζήσουν, να εργαστούν και να προκόψουν στον τόπο τους. Και η επιστροφή στην ύπαιθρο δεν μπορεί να είναι μια ευχή για όλους και ευθύνη κανενός. Χρειάζεται σχέδιο, πολιτική βούληση και συγκεκριμένες πράξεις.

Στέφανος Σταμέλλος

https://www.e-ecology.gr
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/