COP31: Μπορούμε να συνεχίσουμε να παράγουμε πλούτο χωρίς όρια;

Η COP31, η Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα, αρχίζει στις 9 Νοεμβρίου στην Αττάλεια της Τουρκίας. Για ακόμη μία φορά, κυβερνήσεις, επιστήμονες και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών θα συζητήσουν την κλιματική κρίση, τις δεσμεύσεις και τα μέτρα που απαιτούνται για την αντιμετώπισή της.

Είναι αδύνατο κανείς να παρακολουθήσει τις λεπτομέρειες της Διάσκεψης, και είναι δύσκολο να είσαι αισιόδοξος για το αποτέλεσμα, με βάση την εμπειρία των προηγούμενων. Όμως, ας θέσουμε ένα ερώτημα, που βρίσκεται πίσω από όλες αυτές τις συζητήσεις. Εφόσον οι επιστήμονες προειδοποιούν για τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής και είναι πλέον κοινή διαπίστωση ότι η συνεχής αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης εξαντλεί φυσικούς πόρους, καταστρέφει οικοσυστήματα και επιβαρύνει το κλίμα, μήπως ήρθε η ώρα να αναθεωρήσουμε την ίδια την έννοια της οικονομικής ανάπτυξης; Μπορούμε να συνεχίσουμε να επιδιώκουμε αέναη αύξηση του παραγόμενου πλούτου, όταν γνωρίζουμε ότι αυτή στηρίζεται σε έναν φυσικό πλούτο, που δεν είναι ανεξάντλητος;

Η λογική λέει ότι κάπου πρέπει να μπει ένα όριο! Αυτό, βέβαια, δεν μπορεί να απαιτηθεί με τον ίδιο τρόπο από όλες τις χώρες. Οι φτωχότερες κοινωνίες έχουν δικαίωμα στην ανάπτυξη, στην αξιοπρεπή διαβίωση, στην πρόσβαση σε τροφή, νερό, ενέργεια, υγεία και εκπαίδευση. Δεν μπορεί να τους ζητάμε να παραμείνουν φτωχές, για να διατηρήσουν οι πλουσιότερες χώρες τον σημερινό τρόπο ζωής τους. Εδώ βρίσκεται το πραγματικό ζήτημα της δικαιοσύνης.

Η ανάγκη περιορισμού της υπερκατανάλωσης και της άσκοπης παραγωγής πλούτου αφορά πρωτίστως τις κοινωνίες, που έχουν ήδη ξεπεράσει τα όρια της βιώσιμης κατανάλωσης. Και η δικαιότερη αναδιανομή του πλούτου είναι απαραίτητη, για να μην οδηγήσει αυτό σε άλλη μια θυσία των φτωχότερων. Δεν μιλάμε για επιστροφή στη φτώχεια ούτε για άρνηση της προόδου. Μιλάμε για διαφορετική αντίληψη της ευημερίας.

Η «λιτή ευημερία» σημαίνει να ζούμε καλά, χωρίς να παράγουμε και να καταναλώνουμε περισσότερο. Να καλύπτουμε τις πραγματικές ανάγκες, να περιορίζουμε τη σπατάλη, να προστατεύουμε τα κοινά αγαθά και να μοιράζουμε δικαιότερα τον κοινωνικό πλούτο. Η φύση, άλλωστε, δεν διαπραγματεύεται τα όριά της. Θα τα επιβάλει με τον δικό της τρόπο και θα το γευτούμε με την εξάντληση των πόρων, με την κλιματική αποσταθεροποίηση και την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων.

Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα αλλάξουμε. Είναι αν θα κάνουμε την αλλαγή με κοινωνική δικαιοσύνη και σχέδιο, ή θα αναγκαστούμε να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της οικολογικής κρίσης.

Η COP31 πρέπει να γίνει μια ακόμη αφορμή να συζητήσουμε όχι μόνο πώς θα μειώσουμε τις εκπομπές, αλλά και ποια οικονομία, ποια κοινωνία και ποια ευημερία θέλουμε πραγματικά. Γιατί η βιωσιμότητα δεν είναι να συνεχίσουμε την ίδια πορεία με λιγότερες εκπομπές. Είναι να ξανασκεφτούμε τι σημαίνει να ζούμε καλά, μέσα στα όρια του πλανήτη και με δικαιοσύνη για όλους.

Στέφανος Σταμέλλος

https://www.e-ecology.gr
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/