Τα μεγάλα λόγια στη ΔΕΘ και τα όρια της ανάπτυξης

Κάθε χρόνο στη ΔΕΘ ακούμε περίπου την ίδια ιστορία. Οι πολιτικοί αρχηγοί ανεβαίνουν στο βήμα και μιλούν για περισσότερη ανάπτυξη, περισσότερες επενδύσεις, αυξήσεις εισοδημάτων, νέες θέσεις εργασίας, φοροελαφρύνσεις και ένα καλύτερο αύριο. Οι διαφορές βρίσκονται κυρίως στο πόσα θα δώσει ο καθένας και σε ποιους.

Αυτό που σπάνια ακούμε είναι η πιο δύσκολη ερώτηση: μέχρι πού μπορεί να συνεχιστεί αυτή η ανάπτυξη; Γιατί το ελληνικό πολιτικό και οικονομικό σύστημα παραμένει προσκολλημένο στη συνεχή ποσοτική αέναη μεγέθυνση του ΑΕΠ. Real estate, μεγάλα έργα, νέες τουριστικές υποδομές, περισσότερος τουρισμός, περισσότερη κατανάλωση. Σαν να είναι οι φυσικοί πόροι ανεξάντλητοι και ο χώρος απεριόριστος.

Όμως δεν είναι. Το νερό, η γη, τα δάση, τα βουνά, οι ακτές, η βιοποικιλότητα και το κλίμα έχουν όρια. Και όταν αυτά τα όρια παραβιάζονται, ο λογαριασμός δεν εμφανίζεται αμέσως στους οικονομικούς δείκτες. Εμφανίζεται αργότερα στην ερημοποίηση, στην απώλεια γεωργικής γης, στην υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, στην ενεργειακή και στεγαστική κρίση, στις πλημμύρες και στις πυρκαγιές.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφορετική πρόταση της πολιτικής οικολογίας. Δεν μιλά για επιστροφή στη φτώχεια ούτε για μια νέα μορφή λιτότητας. Μιλά για λιτή ευημερία: να ζούμε καλύτερα χωρίς να καταναλώνουμε διαρκώς περισσότερο. Για μια μικτή οικονομία με κοινωνικό και δημόσιο έλεγχο, βιωσιμότητα και αειφορία. Για αποκέντρωση, ισχυρή αυτοδιοίκηση, τοπικές οικονομίες και δημοκρατική συμμετοχή. Για μια οικονομία που αναγνωρίζει ότι η ευημερία δεν μετριέται μόνο με το ΑΕΠ.

Η λέξη «απο-ανάπτυξη» τρομάζει. Ίσως γιατί απαιτεί κάτι που η πολιτική επικοινωνία αποφεύγει συστηματικά: αυτοσυγκράτηση. Τα παραδοσιακά κόμματα θέλουν ταυτόχρονα να ικανοποιούν τις αγορές και τους επενδυτές, να υπόσχονται κοινωνική προστασία και να μιλούν για προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι δημιουργείται ένας ιδεολογικός χυλός, όπου όλα χωρούν και τίποτα δεν συγκρούεται.

Όμως η πραγματικότητα συγκρούεται. Δεν μπορούμε να έχουμε απεριόριστη ανάπτυξη σε έναν πλανήτη με πεπερασμένους πόρους. Αυτό είναι το ερώτημα που θα έπρεπε να βρίσκεται στο κέντρο κάθε πολιτικής συζήτησης, και ιδιαίτερα στη ΔΕΘ.

Όχι μόνο πόσο θα μεγαλώσει η οικονομία. Αλλά για ποιον, με ποιο κόστος και μέχρι πού.

Στέφανος Σταμέλλος

https://www.e-ecology.gr
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos