“Νήματα στον Χρόνο”-Έκθεση για την ύφανση, τη μνήμη και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Ποτιδάνειας

Στον εκθεσιακό χώρο «Αφορμές», στο παλιό Δημοτικό Σχολείο της Ποτιδάνειας, η ομάδα «Αφορμές» παρουσιάζει το καλοκαίρι του 2026 την εικαστική έκθεση «Νήματα στον Χρόνο», υπό την αιγίδα της Κοινότητας Ποτιδάνειας, του Δήμου Δωρίδας και του Pt-shorts: Potidania Film Festival.

Η έκθεση αναπτύσσεται μέσα από τέσσερις αλληλένδετους άξονες: την επιτόπια έρευνα και τεκμηρίωση των αυθεντικών υφαντών της Ποτιδάνειας, τη σύγχρονη εικαστική τους επανερμηνεία, τη διάσωση της προφορικής μνήμης γύρω από την επεξεργασία του μαλλιού και, τέλος, τη συμμετοχή της νέας γενιάς και του ίδιου του κοινού στη δημιουργία ενός συλλογικού έργου. Έτσι, η έκθεση δεν παρουσιάζει απλώς την τοπική υφαντική παράδοση, αλλά την αντιμετωπίζει ως μια ζωντανή διαδικασία που συνεχίζει να εξελίσσεται.

Με αφετηρία το μαλλί — ένα υλικό άρρηκτα συνδεδεμένο με την καθημερινή ζωή, την εργασία και την ιστορία του τόπου — η έκθεση αναπτύσσεται ως ένα νοητό νήμα που διαπερνά εποχές και αφηγήσεις. Από τη λαϊκή παράδοση έως τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, η ύφανση προσεγγίζεται ως ζωντανή πολιτιστική πρακτική που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά.
Στον πυρήνα της έκθεσης βρίσκεται η γυναικεία εμπειρία της ύφανσης. Ο αργαλειός υπήρξε για πολλές γυναίκες χώρος εργασίας, αλλά και πεδίο δημιουργικότητας και έκφρασης, όπου το σχέδιο και το χρώμα λειτούργησαν ως μέσα προσωπικής αφήγησης και βιωματικής καταγραφής.

Σημείο εκκίνησης της έκθεσης αποτελούν αυθεντικά μάλλινα υφαντά οικογενειών της Ποτιδάνειας, τα οποία συγκεντρώθηκαν μέσα από συστηματική επιτόπια έρευνα και καταγραφή.

Η έκθεση οργανώνεται σε τέσσερις διακριτές ενότητες:

1. Εικαστικοί διάλογοι
Τα αυθεντικά υφαντά αποκαλύπτουν έναν πλούσιο οπτικό κόσμο με γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα, ζωικές αναφορές και έντονες χρωματικές αντιθέσεις. Ρόμβοι, ζιγκ-ζαγκ και συμβολικά σχέδια συνθέτουν ένα πεδίο όπου η τεχνική του αργαλειού συναντά τη λαϊκή φαντασία και την καθημερινή εμπειρία.
Με σημείο εκκίνησης τη φωτογραφική αποτύπωση των υφαντών, η έκθεση συγκροτεί μια πρωτότυπη εικαστική εγκατάσταση, ενώ παράλληλα κείμενα της ομάδας λειτουργούν ως συνδετικός ιστός ανάμεσα στο υλικό και τις σύγχρονες καλλιτεχνικές προσεγγίσεις.
Παρουσιάζονται είκοσι πρωτότυπα έργα έντεκα σύγχρονων καλλιτεχνών που αναπτύσσουν δημιουργικό διάλογο με τα αυθεντικά υφαντά της Ποτιδάνειας. Στην έκθεση συμμετέχουν με έργα τους οι Νάντια Αποστολακοπούλου, Ελένη Αρβανίτη, Κατερίνα Βουτσαδάκη, Κατερίνα Γουλανδρή, Βασιλική Μηλιώνη, Φανή Κοκολάκη, Γιώργος Κατεργάρης, Σπυριδούλα Νταουλά, Ειρήνη Παπαϊωάννου, Άννα Πολυμενάκου και Ηλέκτρα Πουλάκου.

2. Προφορική μαρτυρία – «Το πολύτιμο μαλλί»
Ιδιαίτερη θέση κατέχει προφορική μαρτυρία κατοίκου της Ποτιδάνειας για την επεξεργασία του μαλλιού και τις φυτικές βαφές των νημάτων.
Η μαρτυρία αποδίδεται μέσα από οπτικοακουστική εγκατάσταση και αποτελεί σημαντικό τεκμήριο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς (Video).

3. Η νέα γενιά συνομιλεί με την παράδοση
Οι μαθητές της Α΄ και Β΄ Γυμνασίου Ευπαλίου υλοποίησαν την καλλιτεχνική «Δράση Ενεργού Πολίτη» στο πλαίσιο των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων, με τίτλο «Τα παιδιά διεκδικούν την ιστορική και πολιτισμική τους κληρονομιά».
Σε συνεργασία με την Ομάδα των «Αφορμών», δημιούργησαν εικαστικά έργα εμπνευσμένα από μοτίβα παραδοσιακών υφαντών της Ποτιδάνειας, τα οποία παρουσιάζονται μέσα από επιτοίχια τρισδιάστατη εικαστική εγκατάσταση στον χώρο της έκθεσης (Installation).

4. Συμμετοχική δράση – «Κοινό Στημόνι»
Οι επισκέπτες της έκθεσης καλούνται να συμμετάσχουν σε συλλογική εικαστική δράση υφαντικής εγκατάστασης, ενεργοποιώντας έναν αυτοσχέδιο κάθετο αργαλειό, κατασκευασμένο από τον Ποτιδάνειο Γιώργο Κατεργάρη, και συνυφαίνοντας ένα κοινό υφαντό από πολύχρωμα υφάσματα (Performance). Κάθε συμμετοχή προσθέτει το δικό της νήμα στο συλλογικό υφαντό, μετατρέποντας τον επισκέπτη από θεατή σε συνδημιουργό της έκθεσης.
Mε τον τρόπο αυτό, το παρελθόν δεν παρουσιάζεται ως κάτι στατικό ή μουσειακό, αλλά ως μια ζωντανή πολιτισμική παρακαταθήκη που συνεχίζει να μετασχηματίζεται και να αποκτά νέα νοήματα μέσα στο παρόν.

Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.

ΟΙ «ΑΦΟΡΜΕΣ»:

Οι «Αφορμές» αποτελούν συλλογική πρωτοβουλία ανθρώπων της Ποτιδάνειας που επιδιώκουν να κρατήσουν τον τόπο ζωντανό μέσα από την τέχνη, τη συνεργασία και τη δράση.
Γιατί η νοσταλγία από μόνη της δεν αρκεί· χρειάζεται να μετατραπεί σε πράξη, ώστε ο τόπος να συνεχίσει να ανασαίνει, να δημιουργεί και να εμπνέει.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ
Τίτλος: Νήματα στον Χρόνο
Εγκαίνια: Σάββατο 18 Ιουλίου 2026
Διάρκεια: 18 Ιουλίου – 25 Οκτωβρίου 2026
Χώρος: Εκθεσιακός χώρος «Αφορμές», Παλιό Δημοτικό Σχολείο Ποτιδάνειας
Υπό την αιγίδα: Δήμος Δωρίδας, Κοινότητα Ποτιδάνειας, Pt-shorts: Potidania Film Festival
Τηλέφωνο: 693 77 87 922 – Μαρία Κατεργάρη
Email: mariakatergari12@gmail.com