Οι κοινωνίες δεν έχουν πάψει να θέλουν ειρήνη

Η εποχή μας μοιάζει παράδοξη και αντιφατική. Ο κόσμος παρακολουθεί καθημερινά τα γεγονότα και τις εικόνες της κλιμάκωσης του πολέμου. Ο φόβος και η αβεβαιότητα κυριαρχεί. Κι όμως το μεγάλο φιλειρηνικό κίνημα, που άλλοτε συγκλόνιζε την παγκόσμια κοινωνία, μοιάζει σήμερα αδύναμο και σιωπηλό.

Στη δεκαετία του ’60 και του ’70, η αντίθεση στον Πόλεμο του Βιετνάμ δεν ήταν μόνο πολιτική θέση· ήταν πολιτιστικό ρεύμα. Πανεπιστήμια, καλλιτέχνες, επιστήμονες και διανοούμενοι δημιούργησαν ένα τεράστιο κοινωνικό κύμα, που επηρέασε τη δημόσια συζήτηση σε ολόκληρο τον κόσμο.

Καλλιτέχνες όπως η Τζόαν Μπαέζ, ο Μπόμπ Ντίλαν, ο Πίτ Σίγκερ και ο Φιλ Οχς έκαναν τη μουσική μέσο πολιτικής αφύπνισης. Αργότερα, μορφές όπως ο Τζων Λένον με το σύνθημα «Give Peace a Chance», αλλά και καλλιτέχνες όπως η Νίνα Σιμονέ, ένωσαν τη φωνή τους με εκατομμύρια ανθρώπους που διαδήλωναν κατά του πολέμου. Η τέχνη δεν ήταν απλώς ψυχαγωγία· ήταν δημόσια στάση, πολιτική πράξη και ηθική παρέμβαση. Διανοούμενοι και επιστήμονες όπως ο Μπέρτραντ Ράσελ, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο Τζόζεφ Ρότμπλατ και ο Χάουαρντ Ζιν ύψωναν τη φωνή της λογικής και της ευθύνης. Φωνές που έγιναν σύμβολα μιας γενιάς, που διεκδικούσε ειρήνη, δικαιώματα και δημοκρατία.

Την ίδια περίοδο εμφανίστηκαν και πολιτικές πρωτοβουλίες διεθνούς συνεργασίας, που έδιναν την αίσθηση ότι η ανθρωπότητα μπορούσε να ξεφύγει από τη λογική της σύγκρουσης. Όλοι θυμούμαστε τη λεγόμενη «πρωτοβουλία των έξι» για τον πυρηνικό αφοπλισμό, μια προσπάθεια στην οποία συμμετείχαν προσωπικότητες όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου, η Ίντιρα Γκάντι και ο Ούλοφ Πάλμε. Ήταν μια στιγμή όπου η πολιτική τόλμη συνάντησε τη λαϊκή απαίτηση για ειρήνη.

Σήμερα όμως το τοπίο είναι διαφορετικό. Οι πόλεμοι μεταδίδονται ζωντανά, αλλά η αντίδραση των κοινωνιών μοιάζει αποσπασματική. Οι καλλιτέχνες σπάνια παίρνουν συλλογικά θέση. Οι διανοούμενοι μιλούν συχνά μεμονωμένα. Τα μεγάλα κινήματα, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πολιτική ατζέντα, φαίνεται να δυσκολεύονται να διαμορφωθούν.

Ακόμη και πόλεις, που συμβολίζουν την πολυφωνία και την κοινωνική κινητοποίηση, όπως η Νέα Υόρκη, πολλοί αναρωτιούνται αν η πολιτική ηγεσία μπορεί να εκφράσει μια πιο καθαρή φωνή υπέρ της ειρήνης. Η εκλογή του Ζοχράν Μαμντάνι, ως δημάρχου, δημιούργησε σε αρκετούς την ελπίδα ότι η μεγάλη μητρόπολη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βήμα για νέες ιδέες και πρωτοβουλίες.

Το ερώτημα λοιπόν παραμένει και είναι ανοιχτό. Πού βρίσκεται σήμερα το παγκόσμιο φιλειρηνικό κίνημα; Πού είναι οι φωνές που θα ενώσουν την επιστήμη, τον πολιτισμό και την πολιτική γύρω από την αξία της ειρήνης;

Οι κοινωνίες δεν έχουν πάψει να θέλουν ειρήνη. Όμως λείπει εκείνο το συλλογικό όραμα, που μετατρέπει την επιθυμία σε κίνημα. Και χωρίς ένα τέτοιο κίνημα, η ιστορία δείχνει ότι ο κόσμος κινδυνεύει να συνηθίσει τον πόλεμο ως κανονικότητα. Κάτι που πρέπει με κάθε τρόπο να αποτρέψουμε.

Στέφανος Σταμέλλος

https://www.ep-ecology.gr
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/

ΥΓ: Η φωτογραφία είναι από την ΠΟΡΕΙΑ ΕΙΡΗΝΗΣ ΑΛΑΜΑΝΑ – ΛΑΜΙΑ, 14χιλ, που έκανε η Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ) το 1985. Διακρίνονται τα συνθήματα “ΕΙΡΗΝΗ ΥΦΕΣΗ ΑΦΟΠΛΙΣΜΌΣ”, “ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ”. Πάντα επίκαιρα.