Συμμετοχή του Υφυπουργού Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε.
Παρέμβαση για την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου πραγματοποίησε μεταξύ άλλων ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας κατά τη διάρκεια της συμμετοχής του στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες (5&6 Μαρτίου 2026).
Ειδικότερα στη θεματική ενότητα που αφορούσε στα “Συμπεράσματα για την εφαρμογή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ για το 2026” ο κ. Μπούγας αφού υπογράμμισε τη στήριξη των συμπερασμάτων του Συμβουλίου επισήμανε πως «θα έπρεπε να έχει γίνει αναφορά στην παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου, πολλώ δε μάλλον που υπάρχει σωρεία καταδικαστικών δηλώσεων και αποφάσεων εις βάρος της Τουρκίας. Στην προκειμένη περίπτωση είναι σαφές ότι η αναστολή του κοινοτικού κεκτημένου στο Βόρειο τμήμα της νήσου, δεν αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κι αυτό διότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν δύναται να ανασταλεί. Στην παρούσα διεθνή κατάσταση δεν μπορούμε να παραβλέπουμε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην Κύπρο, πολλώ δε μάλλον που η Ελλάδα πάντα στήριξε την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου».
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Συμβουλίου η ελληνική πλευρά έδωσε έμφαση στην ενότητα που αφορούσε στην αποτροπή των μελών εγκληματικών οργανώσεων από την άσκηση εγκληματικών δραστηριοτήτων από τις φυλακές. Ο Έλληνας Υφυπουργός Δικαιοσύνης έκανε λόγο για μια σοβαρή και περίπλοκη απειλή που απαιτεί πολυεπίπεδη δράση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για διακρατική συνεργασία, καθώς, όπως ανέφερε, υπάρχουν 821 ενεργά εγκληματικά δίκτυα στην ΕΕ, με περισσότερα από 25.000 μέλη.
Αιτιολογώντας το σκεπτικό του αναφέρθηκε σε μια σειρά δεδομένων που διαμορφώνουν την σημερινή κατάσταση :α) ορισμένες χώρες έχουν πολυετή εμπειρία στον τομέα των πληροφοριών κατά τη διάρκεια της κράτησης, ενώ άλλες βρίσκονται σε αρχικό στάδιο, β) οι εθνικές εμπειρίες και πρακτικές διαφέρουν μεταξύ των χωρών, γ) υπάρχουν κενά μεταξύ των πληροφοριών που διαθέτουν η Europol και τα σωφρονιστικά καταστήματα, δ) η Europol δεν διαθέτει ακόμη πολλά στοιχεία σχετικά με το χρόνο κράτησης, ωστόσο οι γνώσεις και η εμπειρογνωμοσύνη της μπορούν να είναι πολύτιμες για τη διασφάλιση της τάξης και της ασφάλειας εντός των φυλακών.
«Θεωρούμε ότι πρέπει σε επίπεδο ΕΕ να διευκολυνθεί η ανταλλαγή εθνικών εμπειριών, βέλτιστων πρακτικών και πληροφοριών και να ενισχυθεί η συνδρομή της Europol όσον αφορά την ανάλυση πληροφοριών. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι η προσοχή που θα δοθεί σε αυτό το ζήτημα είναι ευθέως ανάλογη με την αποτελεσματικότητα που θα έχει στον περιορισμό της δράσης των οργανωμένων εγκληματικών ομάδων εντός των σωφρονιστικών καταστημάτων, επομένως και με την εδραίωση της ασφάλειας των φυλακών για τους κρατούμενους και το προσωπικό, αλλά και της κοινωνικής ασφάλειας. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να μην μας διαφεύγουν ο σκοπός της συλλογής των πληροφοριών και οι μηχανισμοί προστασίας τους» ανέφερε ο κ. Μπούγας.
Στην ίδια παρέμβαση, ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης στάθηκε και στους παράγοντες που συντηρούν αυτή την κατάσταση όπως : η σοβαρή υποστελέχωση και ο υπερπληθυσμός των φυλακών που δυσχεραίνουν τον έλεγχο, η διαφθορά σωφρονιστικών υπαλλήλων, ο εξαναγκασμός αυτών και των μαρτύρων κατηγορίας βάσει απειλών, το ασαφές νομικό πλαίσιο για την ανταλλαγή πληροφοριών, η περιορισμένη αξιοποίηση του δυναμικού της ενωσιακής νομοθεσίας, η λαθραία εισαγωγή αντικειμένων στο χώρο των φυλακών με παράκαμψη των παραδοσιακών ελέγχων ασφαλείας (π.χ. με drones), η εξάπλωση νέων τεχνολογιών και οι κρυπτογραφημένες εφαρμογές επικοινωνίας, η εκμετάλλευση και πρόσληψη ευάλωτων ατόμων που βρίσκονται εκτός των φυλακών και συνδράμουν τους έγκλειστους στους εγκληματικούς τους σκοπούς, η αντικατάσταση των παραδοσιακών ιεραρχικών ομάδων από χαλαρά, ευέλικτα δίκτυα που συνεργάζονται μεταξύ τους σε πραγματικό χρόνο και παραμένουν εκτός του βεληνεκούς των αρχών (π.χ. δικηγόροι, λογιστές). «Σε αυτό το πλαίσιο, οι κύριες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί η ΕΕ είναι η εναλλαγή των ρόλων των μελών της εγκληματικής οργάνωσης, η πιθανή στρατολόγηση εντός των φυλακών, η περιορισμένη οργάνωση στην προσέγγιση του οργανωμένου εγκλήματος στις φυλακές (με εξαίρεση την περίπτωση της τρομοκρατίας), η απουσία σε μεγάλο βαθμό των υπηρεσιών πληροφοριών, η ποικιλομορφία της φύσης του οργανωμένου εγκλήματος μεταξύ των χωρών (π.χ.όσον αφορά τη συμμετοχή συμμοριών και νέων, η ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας των αρχών με τη χρήση ειδικών εργαλείων έρευνας (όπως αστυνομικών υπό κάλυψη και ελεγχόμενων παραδόσεων), η προστασία των μαρτύρων κατηγορίας, η αξιοποίηση των «crown witnesses», οι οποίοι ως πρώην μέλη της εγκληματικής οργάνωσης διαθέτουν σημαντικές εσωτερικές πληροφορίες και μπορούν να παράσχουν κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία στις δικαστικές αρχές, η θέσπιση επαρκών μηχανισμών ανταμοιβής τους και μέτρων προστασίας των ιδίων, αλλά και της οικογένειάς τους, η δημιουργία ειδικών αστυνομικών διευθύνσεων, η επάρκεια και αποτελεσματικότητα του νομικού πλαισίου και τέλος, ο επαρκής συντονισμός μεταξύ των διοικήσεων των φυλακών και των αρχών επιβολής του νόμου, συμπεριλαμβανομένης της Εuropol» σημείωσε ο κ. Μπούγας.
«Η ανεξαρτησία των δικηγόρων στην Ευρώπη: ο ρόλος της ΕΕ και η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης» ήταν η επόμενη ενότητα που η ελληνική συμμετοχή έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα . Ειδικά για τις πρόσφατες προκλήσεις που θίγουν την ανεξαρτησία και την ασφάλεια των δικηγόρων και για τον δυνητικό αντίκτυπο τέτοιου είδους προκλήσεων στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την αποτελεσματική εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ.
«Η ετήσια έκθεση της Επιτροπής για το κράτος δικαίου και ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη Σύμβαση ως σημείο αναφοράς. Δηλαδή, αντί να εξετάζουν το επάγγελμα αποσπασματικά, μπορούν να υιοθετήσουν τα πρότυπα της Σύμβασης για να αξιολογούν αν κάποιες εθνικές πρακτικές παραβιάζουν το επαγγελματικό απόρρητο». Εκτίμησε δε πως «ενώ τα υφιστάμενα εργαλεία της ΕΕ εστιάζουν κυρίως στο ατομικό δικαίωμα του πολίτη να έχει πρόσβαση σε δικηγόρο, η ενσωμάτωση της Σύμβασης θα επιτρέψει στα όργανα της ΕΕ να αξιολογούν την αυτονομία των δικηγόρων, τη δίκαιη πειθαρχική διαδικασία και την προστασία από παρεμβάσεις».
Στο πλαίσιο της θεματικής ενότητας για την “Υποστήριξη της ανεξαρτησίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) και του κράτους δικαίου – Πληροφορίες από τη Γαλλία και τη Σλοβενία” ο κ. Ιωάννης Μπούγας επανέλαβε τη βαθιά ανησυχία για οποιαδήποτε απόπειρα παρεμπόδισης του έργου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, υπογραμμίζοντας πως κάτι τέτοιο “θέτει σε κίνδυνο την επιδίωξη της λογοδοσίας για τα σοβαρότερα διεθνή εγκλήματα”. Και συνεχίζοντας στο ίδιο ύφος τόνισε: «Πιστεύουμε ότι το Δικαστήριο, οι αξιωματούχοι και το προσωπικό του πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εκπληρώνουν την αποστολή τους με ανεξαρτησία και αμεροληψία, σύμφωνα με το Καταστατικό της Ρώμης. Θα θέλαμε επίσης να εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας προς τους δικαστές και υπαλλήλους του Δικαστηρίου που υπόκεινται σε κυρώσεις και να τους συγχαρούμε για το θάρρος και την αντοχή τους».
ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ
Σε πρόγευμα εργασίας μετά από πρόσκληση του Γάλλου Υπουργού Δικαιοσύνης κ. Ζεράλντ Νταρμανέν έλαβε μέρος ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, πριν από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. Συμμετείχαν επίσης οι Υπουργοί Δικαιοσύνης Ισπανίας, Βελγίου, Ιρλανδίας, Λιθουανίας ,Ρουμανίας και Σουηδίας. Τα θέματα που κυριάρχησαν ήταν η διατήρηση δεδομένων, η πρόσβαση σε κρυπτογραφημένες υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων και η συνεργασία με τις πλατφόρμες της ΕΕ.
Ο κ. Μπούγας εξέφρασε τη θετική αξιολόγηση της χώρας μας ως προς τη νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με τη διατήρηση δεδομένων προκειμένου να υπάρχει ασφάλεια δικαίου και ομοιόμορφη χρονική περίοδος διατήρησής τους στην Ε.Ε. ώστε να μην παρακωλύονται οι ποινικές έρευνες.
«Στην Ελλάδα ο χρόνος διατήρησης είναι ένα έτος και συμβάλλει ουσιωδώς στην εξιχνίαση εγκλημάτων» επισήμανε ο κ. Μπούγας και πρόσθεσε πως σε προκαταρκτικό στάδιο, μπορούν να εξεταστούν οι παρακάτω επιλογές: “Γενική διατήρηση των στοιχείων του συνδρομητή και των διευθύνσεων IP για κάθε έγκλημα όπως και των δεδομένων κίνησης και θέσης για το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα και την τρομοκρατία, όπως και για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας που είναι αποκλειστική αρμοδιότητα των ΚΜ. Η ανάλυση των δεδομένων πριν τη διάπραξη ενός εγκλήματος είναι ένα από τα πολύτιμα εργαλεία των αστυνομικών και δικαστικών αρχών. Η στοχευμένη διατήρηση φαίνεται ότι δεν είναι πρακτική διότι η πρόβλεψη του δράστη ενός εγκλήματος ή του χρόνου και τόπου τέλεσης του είναι ανέφικτη”.
Επίσης πρότεινε :
-Απαγόρευση της επεξεργασίας (συμπεριλαμβανομένης με την αξιοποίηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης), της διαβίβασης ή οποιασδήποτε άλλης ενέργειας των δεδομένων κίνησης και θέσης αδιακρίτως όλων των χρηστών.
Στοχευμένη πρόσβαση σε δεδομένα κίνησης και θέσης (για το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα και την τρομοκρατία, όπως και για την διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας που είναι αποκλειστική αρμοδιότητα των Κρατών -Μελών κατόπιν προηγούμενης δικαστικής αδείας, με τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, για συγκεκριμένη χρονική περίοδο και έλεγχο της εφαρμογής του νομικού πλαισίου από δικαστικές και ανεξάρτητες διοικητικές αρχές.
Προσέγγιση σε πολιτικά κόμματα και σε οργανώσεις υποστήριξης θυμάτων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο κ. Μπούγας εκτιμώντας ότι στο παρόν στάδιο, η στοχευμένη πρόσβαση σε κρυπτογραφημένες επικοινωνίες είναι τεχνικά ανέφικτη προέταξε την έναρξη ενός δομημένου διαλόγου με την βιομηχανία κυβερνοασφάλειας και με τη συμμετοχή του ENISA, προκειμένου διερευνηθούν εναλλακτικές όπως lawful access by design, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η κυβερνοασφάλεια και υπενθύμισε ότι “είναι σε εξέλιξη οι εργασίες της ομάδας εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για έναν οδικό χάρτη τεχνολογίας σχετικά με τη κρυπτογράφηση, αποτελέσματα των οποίων αναμένονται στο τέλος του έτους”.
Καταλήγοντας, υποστήριξε την ενίσχυση της εφαρμογής της υφιστάμενης νομοθεσίας (Digital Services Act, e-Evidence, AI Act) παρουσιάζοντας μια δέσμη προτάσεων όπως :
-Τυποποίηση των αιτημάτων από τις αστυνομικές και δικαστικές αρχές που να απευθύνονται σε συγκεκριμένα σημεία επαφής των πλατφορμών.
-Αυστηρές προθεσμίες ανταπόκρισης σε επείγοντα αιτήματα και χαρτογράφηση των κενών που υφίστανται στην τρέχουσα συνεργασία.
– Διαφάνεια των αλγορίθμων με έλεγχο από δημόσιες αρχές και τήρηση του επιχειρηματικού-εμπορικού απορρήτου.
– Λογοδοσία των πλατφορμών και επιβολή κυρώσεων όπου παρατηρείται συστηματική μη συμμόρφωση.
