Τα κόμματα μακράς πνοής και οι τέσσερις βασικοί πυλώνες της πολιτικής

Σε περιόδους πολιτικής ρευστότητας, όπως αυτή που διανύουμε σήμερα, η διάκριση ανάμεσα στα κόμματα μακράς πνοής και στους εφήμερους σχηματισμούς γίνεται κρίσιμη. Δεν πρόκειται για θέμα μεγέθους ή εκλογικού ποσοστού, αλλά για κάτι βαθύτερο. Και κυρίως είναι η απάντηση στο ερώτημα “πώς παράγεται και πώς κατανέμεται ο πλούτος”.

Ιστορικά, τα κόμματα που αντέχουν στον χρόνο συγκροτούνται γύρω από σαφείς πολιτικοοικονομικούς πυλώνες. Στη σύγχρονη Ευρώπη -και στην Ελλάδα- αυτοί οι πυλώνες, το έχω γράψει πολλές φορές, είναι τέσσερις:

√ Η Δεξιά, που θέτει ως προτεραιότητα την ελεύθερη αγορά, την ιδιωτική πρωτοβουλία και τη συσσώρευση κεφαλαίου ως κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης. Το κράτος λειτουργεί υποστηρικτικά προς το επιχειρείν και πειθαρχικά προς την κοινωνία.

√ Η Σοσιαλδημοκρατία, που αποδέχεται την μικτή οικονομία και την αγορά, αλλά επιδιώκει τη ρύθμισή της μέσω της αναδιανομής, του κοινωνικού κράτους και των συλλογικών δικαιωμάτων. Στόχος της είναι η κοινωνική συνοχή, όχι η ανατροπή του συστήματος.

√ Η Αριστερά, που θέτει στο επίκεντρο την εργασία, τη συλλογική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και τη δομική αλλαγή των σχέσεων παραγωγής. Αμφισβητεί την καπιταλιστική οργάνωση της οικονομίας και τη λογική της εκμετάλλευσης.

√ Η Πολιτική Οικολογία, που εισάγει έναν τέταρτο άξονα, τα φυσικά όρια. Δεν ρωτά μόνο ποιος κατέχει τον πλούτο, αλλά αν ο πλούτος αυτός παράγεται δίκαια και με τρόπο βιώσιμο για την κοινωνία και τα οικοσυστήματα.

Τα κόμματα μακράς πνοής διακρίνονται επειδή δεν συγχέουν αυτούς τους πυλώνες. Έχουν σαφείς προτεραιότητες, ακόμα κι όταν αναγκάζονται σε συμβιβασμούς. Οι ψηφοφόροι μπορούν και οφείλουν να γνωρίζουν τι εκπροσωπούν, ακόμη κι αν διαφωνούν. Αντίθετα, η σημερινή πολυδιάσπαση παράγει κόμματα, που μιλούν «για όλα». Λίγο αγορά, λίγο κοινωνική πολιτική, λίγο πατριωτισμό, λίγο περιβάλλον. Το αποτέλεσμα είναι σύγχυση στους πολίτες, μετακινήσεις ψηφοφόρων χωρίς πολιτική ταυτότητα και διαρκείς μεταγραφές πολιτικών, που αναζητούν ρόλο, όχι στρατηγική.

Όταν τα κόμματα δεν διαφέρουν καθαρά μεταξύ τους, η πολιτική μετατρέπεται σε διαχείριση προσώπων και όχι σε σύγκριση προγραμμάτων. Και τότε, η δημοκρατία φτωχαίνει. Σε μια χώρα που έχει ανάγκη από μακρόπνοες απαντήσεις -στην ενέργεια, στο παραγωγικό μοντέλο, στο περιβάλλον, στην κοινωνική συνοχή- η επιστροφή σε καθαρές πολιτικές γραμμές δεν είναι ιδεολογική εμμονή. Είναι όρος επιβίωσης.

Τα κόμματα που θα αντέξουν δεν θα είναι εκείνα που θα τα «χωρέσουν όλα», αλλά εκείνα που θα τολμήσουν να πουν καθαρά τι προτάσσουν, τι θυσιάζουν και για ποιο μέλλον παλεύουν.

Στέφανος Σταμέλλος
https://www.e-ecology.gr
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/