«Οι πολίτες γράφουν πολιτική: Ρεπορτάζ από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Διαγενεακής Δικαιοσύνης» (φωτορεπορτάζ)

Η Ευρωπαϊκή Έπιτροπή επιχειρεί να κάνει κάτι που σπάνια βλέπουμε σε τέτοια κλίμακα: Να ανοίξει τη διαδικασία χάραξης πολιτικής με την γνώμη των πολιτών και όχι μόνο των πολιτικών και των  τεχνοκρατών της.

Ως δημοσιογράφος–παρατηρητής στις εργασίες του Citizens’ Panel για τη Διαγενεακή Δικαιοσύνη στις Βρυξέλλες, 14 με 16 Νοεμβρίου 2025,  είχα την ευκαιρία να δω από κοντά για 2η φορά,  μια διαδικασία που φέρνει τους Ευρωπαίους στο κέντρο των αποφάσεων — όχι ως θεατές, αλλά ως συν-διαμορφωτές.

Στο forum συμμετείχαν 150 πολίτες από όλα τα κράτη-μέλη. Ανάμεσά τους και μια οργανωμένη ομάδα Ελλήνων πολιτών, που έφεραν μαζί τους εμπειρίες, προβληματισμούς αλλά και γνήσιο ενδιαφέρον για το πώς οι αποφάσεις του σήμερα επηρεάζουν τις γενιές του αύριο.
Συνεντεύξεις με μέλη της ελληνικής αποστολής θα προβληθούν προσεχώς στο κεντρικό μας δελτίο ειδήσεων.

Ένα πάνελ διαφορετικό από τα άλλα

Το θέμα του φόρουμ —η “Διαγενεακή Δικαιοσύνη”— δεν είναι απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο πολιτικής. Αφορά την καρδιά του ευρωπαϊκού μοντέλου: πώς εξασφαλίζουμε ότι οι επιλογές μας για την οικονομία, το περιβάλλον, την κοινωνική πολιτική και την τεχνολογία δεν επιβαρύνουν τις επόμενες γενιές.

Σε τρεις φάσεις συναντήσεων, οι πολίτες κλήθηκαν να απαντήσουν σε ένα δύσκολο ερώτημα:
Τι σημαίνει στα αλήθεια να πάρουμε αποφάσεις “με το βλέμμα στο μέλλον”;

Στα τραπέζια εργασίας, άνθρωποι από 18 έως 80+ ετών αντάλλαξαν απόψεις για θέματα που συνήθως συζητούνται πίσω από κλειστές πόρτες:

-πώς χρηματοδοτούμε το κοινωνικό κράτος όταν ο πληθυσμός γηράσκει,
-πώς προχωρά η πράσινη μετάβαση χωρίς να αφήσει κανέναν πίσω,
-πώς οικοδομείται μια οικονομία που δεν εξαντλεί τους πόρους του αύριο,
-πώς διασφαλίζουμε ίσες ευκαιρίες ανάμεσα στις γενιές.

Στιγμές που ξεχώρισαν

Ως παρατηρητής, είδα στη πράξη κάτι που οι θεσμοί συχνά δυσκολεύονται να επιτύχουν:
ένα περιβάλλον χωρίς ανταγωνισμό πολιτικών συμφερόντων, όπου οι πολίτες μιλούσαν με ειλικρίνεια, επιχειρήματα, αλλά και προσωπικές ιστορίες.

Σε μία από τις συνεδρίες, ένας νεαρός συμμετέχων από την Πορτογαλία είπε:
«Οι γονείς μας έδωσαν περισσότερα από όσα πήραν. Δεν είμαι σίγουρος ότι εμείς θα μπορέσουμε να κάνουμε το ίδιο για τα παιδιά μας.»

Σε άλλη ομάδα, μια ηλικιωμένη Γαλλίδα συμμετέχουσα απάντησε:
«Η δικαιοσύνη ανάμεσα στις γενιές δεν είναι σύγκρουση. Είναι διάλογος.»

Η ελληνική ομάδα είχε δυνατή παρουσία: έθεσε ερωτήματα για το ασφαλιστικό, το συνταξιοδοτικό των επόμενων γενεών, την εργασιακή προοπτική των νέων, το κόστος ενέργειας, αλλά και το πώς η ΕΕ μπορεί να είναι στην ουσία πιο κοντά στους πολίτες.

Τι θα ακολουθήσει

Το  πλήρες σώμα προτάσεων, των πολιτών υποβάλλεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα αποτελέσει βάση για μια νέα ευρωπαϊκή Στρατηγική Διαγενεακής Δικαιοσύνης.

Η διαδικασία δεν είναι συμβολική: οι προτάσεις αυτές θα ενσωματωθούν στον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ σχεδιάζει πολιτικές μακράς πνοής.

Και αυτό, για πρώτη φορά, με λόγο απευθείας από τους πολίτες.

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της ολομέλειας των citizens panel ήταν η παρουσία του αρμόδιου Ευρωπαίου Επιτρόπου, ο οποίος παρακολούθησε τις εργασίες και άκουσε προσωπικά τις παρεμβάσεις των πολιτών. Στην τοποθέτησή του , ο Επίτροπος υπογράμμισε τη σημασία της πρωτοβουλίας για τη Διαγενεακή Δικαιοσύνη και εξέφρασε τη δέσμευση ότι οι τελικές προτάσεις του πάνελ των πολιτών, θα τύχουν αναλυτικής και εις βάθος εξέτασης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Η παρουσία του είχε ισχυρό συμβολισμό: έδειξε ότι η διαδικασία δεν είναι τυπική ούτε διακοσμητική, αλλά ένας πραγματικός δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στους ευρωπαίους πολίτες και στους θεσμούς που διαμορφώνουν την πολιτική. Οι συμμετέχοντες μάλιστα σχολίασαν πως ένιωσαν ότι οι απόψεις τους «μετρούν» και ότι η φωνή τους φτάνει στα υψηλότερα επίπεδα λήψης αποφάσεων.

Η δημοσιογραφική ματιά

Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο δεν ήταν τα επιμέρους συμπεράσματα, αλλά το επίπεδο εμπλοκής των συμμετεχόντων. Συχνά λέμε ότι η Ευρώπη πάσχει από “δημοκρατικό έλλειμμα”. Όμως εδώ, είδαμε ένα πείραμα που επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα σε κοινωνία και θεσμούς.

Η παρουσία της ελληνικής ομάδας ήταν ιδιαίτερα ενεργή, με ώριμες παρεμβάσεις και ουσιαστικές ανησυχίες.

https://citizens.ec.europa.eu/citizens-panel-intergenerational-fairness_en

Αποστολή Βρυξέλλες

Λένα Παρασκευά