Τελευταίες Ειδήσεις
Σόλων

Σόλων

ΜΚΟ για την Σύνθεση και τον Οικολογικό Πολιτισμό

(2ο μέρος του άρθρου «Η έννοια της αδελφοσύνης»)

Έχοντας κάπως αναλύσει τι δεν είναι αδελφοσύνη, φθάνουμε στο σημείο όπου αναγκαστικά προκύπτει και ένα περαιτέρω πρόβλημα εννοιακής ερμηνείας της αδελφοσύνης. Σαν μεγάλη Ιδέα δεν μπορεί παρά να χαρακτηρίζει το σύνολο της κοσμοθεώρησης ενός ατόμου και όχι να αποτελεί μία ευκαιριακή έκφραση “καλωσύνης”.

Τρίτη, 04 Ιουλίου 2017 17:50

Ειρήνη, μια μάταιη ελπίδα;

Είναι εκπληκτικό το πώς ό,τι ο άνθρωπος επιθυμεί περισσότερο είναι και αυτό που εξ ορισμού δεν μπορεί να πραγματοποιήσει. Αυτό συμβαίνει με την ειρήνη, την οποία επιθυμεί διακαώς, αλλά ζει συνεχώς σε πόλεμο είτε με τη μορφή των πολεμικών συγκρούσεων, είτε με τη μορφή των κοινωνικών συγκρούσεων, είτε με τη μορφή των συγκρούσεων της καθημερινότητας.

Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα που θα έπρεπε να βρίσκεται στα χείλια όλων των ανθρώπων – αλλά, δυστυχώς, δεν βρίσκεται. Μερικοί φαντασιώνονται ότι αυτοί ειδικά θα διαφύγουν, επειδή απλώς πιστεύουν ότι η ελπίδα ή η «θετική σκέψη» τους έχει ιδιαίτερη μαγική δύναμη και μερικοί ελάχιστοι πιστεύουν ότι θα διασωθούν, επειδή διαθέτουν τα υλικά μέσα για να αντιμετωπίσουν τις περισσότερες απειλές (ανθρώπινες ή φυσικές). Οι υπόλοιποι όμως, οι περισσότεροι δηλαδή, ασχολούνται με το ποιος φταίει και, εντοπίζοντας τα αίτια της κατάστασης κατά προτίμηση έξω από αυτούς, θεωρούν πως έχουν τέτοιο ηθικό κύρος επί του ζητήματος ώστε να μη χρειάζεται πλέον να κάνουν τίποτε για να το αντιμετωπίσουν. Ταυτόχρονα, πιστεύουν ότι είναι αρκετά μηδαμινοί ώστε να μη μπορούν να αναλάβουν ως συλλογικότητα την τύχη τους στα δικά τους χέρια. Εδώ, πέραν του ότι οι πολλοί δεν θεωρούν ότι και οι ίδιοι έχουν ευθύνη για τις εξελίξεις, η «ηθική» παρουσιάζεται αδύναμη και ως απλός θεατής των πραγμάτων.

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017 14:13

Η καταστροφή της μεσαίας τάξης

Το ότι η μεσαία αστική τάξη καταστρέφεται είναι πασιφανές πλέον και πάντοτε αυτή η τάξη ήταν εκείνη που καταστρεφόταν από τις οικονομικές δυσχέρειες. Αρκεί να δει κανείς τι έγραφε ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ πριν την Γαλλική Επανάσταση στην Πολιτική Οικονομία του για την εποχή του λες και επρόκειτο για τη δική μας: «Το μεγαλύτερο κακό έχει ήδη ενσκήψει, όταν υπάρχουν φτωχοί για να υπερασπιστούμε και πλούσιοι για να περιορίσουμε. Τότε όλη η δύναμη των νόμων ασκείται πάνω στα μεσαία εισοδήματα και είναι εξίσου αδύναμοι τόσο έναντι των θησαυρών των πλουσίων όσο και έναντι της ένδειας των φτωχών....οι μεν (οι πλούσιοι) σπάνε τα δίχτυα, οι δε (οι φτωχοί) περνούν ανάμεσά τους».

Η πράξη και οι ιδέες είναι το καίριο δίπολο της πολιτικής και όσοι δεν το καταλαβαίνουν υποβαθμίζουν την πολιτική και την ίδια τη ζωή. Όμως η μόνιμη και θλιβερή επωδός των πολιτικών και των πολιτικολογούντων είναι η προτεραιότητα της πράξης έναντι της θεωρίας και των ιδεών της. Αλλά δεν μας λένε τι είναι η πράξη την οποία επικαλούνται. Και είναι να απορεί κανείς πώς με τόση επίκληση και απαίτηση πράξης στο πεδίο της πολιτικής καταλήξαμε σε τέτοια απραξία και τέτοια δραματική αποτυχία όλων των συστημάτων, της πολιτικής και της κοινωνίας.

Μια γενικά αποδεκτή γνώμη είναι το ότι οι ιδέες πηγάζουν ή επιβάλλονται αποκλειστικά από τις συνθήκες. Αυτή είναι μια ολότελα αστήρικτη άποψη και πιστεύουμε ότι στηρίζεται στην κοινή καταθλιπτική εντύπωση ότι ο άνθρωπος αποτελεί έρμαιο των συνθηκών ή παθητικό δέκτη των συμβάντων της κοινωνικής και φυσικής ζωής. Αυτή η αντίληψη ενισχύει την αίσθηση της παθητικότητας και μηδαμινότητάς του, ενώ ταυτόχρονα τον απαλλάσσει από το βάρος της ευθύνης του να αντιδράσει και να ανταποκριθεί ορθά και έγκαιρα σε αυτές τις συνθήκες. Και όπως ο άνθρωπος θεωρείται έρμαιο των εξωτερικών συνθηκών, που πάντοτε κάποιοι άλλοι έλλογοι ή άλογοι παράγοντες δημιουργούν, με τον ίδιο τρόπο θεωρούνται και οι ιδέες ως γεννήματα των συνθηκών. Δηλαδή, οι συνθήκες είναι αυτές που ορίζουν και τον άνθρωπο και τις ιδέες. Αυτό το συμπέρασμα βγαίνει από το ότι πάντοτε οι ιδέες αναδύονται έπειτα από συνθήκες πιεστικές, όταν ο άνθρωπος εξαναγκάζεται να δράσει.

Χρησιμοποιώντας τον όρο «δημοκρατική οργάνωση της αντιδημοκρατικότητας» από ένα κείμενο του Γιάννη Ζήση,(1) θα επιχειρήσουμε να αναλύσουμε ορισμένα στοιχεία στην περί δημοκρατίας αντίληψη.

Τι ρόλο παίζει η συμμετοχικότητα στη δημοκρατία; Χωρίς άλλο, κεντρικό. Αυτή εκφράζει τη σχέση της κοινωνίας με το πεδίο εξουσίας. Σε μια δημοκρατία το πεδίο εξουσίας δεν πρέπει να είναι ολιγαρχικό ούτε να αποτελεί κοινωνικό προνόμιο. Η συμμετοχικότητα είναι ένας απόλυτα αναγκαίος όρος για τη δημοκρατία.

Δευτέρα, 27 Μαρτίου 2017 15:51

Μαθήματα Ηθικής

Μέχρι τώρα θεωρήθηκε ο άνθρωπος ως η κορωνίδα του πλανήτη, το έσχατο όριο του πολιτισμού και η πηγή του. Είναι όμως έτσι; Διακόπτοντας τη σειρά άρθρων για τη δημοκρατία και την κοινωνία, θεωρήσαμε πιο αναγκαίο και σωστό – και πιο δημοκρατικό – να κάνουμε μία αναφορά σε απροσδόκητους συμμετόχους της «ανθρωπιστικής» συνείδησης, που όχι μόνον δείχνουν ότι δεν υπάρχει μονοπώλιο του ανθρώπου στην ηθική αλλά ότι αυτός, αντίθετα, έχει εκπέσει της θέσης του και των δυνατοτήτων που αυτή έχει.

Τετάρτη, 22 Μαρτίου 2017 21:45

Δημοκρατία και Πνευματικότητα

Ανάμεσα στην έννοια της δημοκρατίας και την έννοια της πνευματικότητας υπάρχει ένα χάσμα αγεφύρωτο, που οφείλεται στην ερμηνεία που έχει γίνει στις δύο αυτές έννοιες – και όταν λέμε «ερμηνεία» εννοούμε την ερμηνεία που τους γίνεται στην καθημερινότητα του ανθρώπου και όχι την επίσημη ερμηνεία ή εκείνην των διανοουμένων (χωρίς, βέβαια, να τις αποκλείουμε). Στην μεν δημοκρατία (τη φιλελεύθερη που ίσχυσε ώς σήμερα) κυρίαρχη θέση στην αντίληψη των ανθρώπων έχει η ελευθερία ως μία απαλλαγή από δεσμεύσεις ή ευθύνες οποιουδήποτε είδους, ενώ η πνευματικότητα παραμένει κάτι περίκλειστο σε τυπικές συμπεριφορές και αντιλήψεις του παρελθόντος που αντιμάχονται τελικά όχι μόνον την παραπάνω ελευθερία αλλά και την ελευθερία γενικά.

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 17:55

«Ταξικές» ή εθνοτικές συγκρούσεις;

Ένα πράγμα που δεν έχει σημειωθεί ή δεν έχει σημειωθεί με επάρκεια και ευκρίνεια μέσα στη σωρεία των ανθρώπινων προβλημάτων -και έτσι οδηγείται η όποια ανάλυση σε αδιέξοδο- είναι η φύση της «ταξικότητας». Χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο, γιατί είναι ο πιο οικείος και δεν αναφέρομαι ούτε στην οικονομία ούτε σε λεπτότερες διακρίσεις όπως «κυβερνητικές ελίτ», «τάξεις» ή κάτι άλλο, γιατί θα γίνει αναφορά σε έναν ενοποιό ή κοινό παράγοντα των όποιων διαφοροποιήσεων.

Η ταξικότητα υπό ευρεία έννοια δεν είναι αποτέλεσμα μιας ιστορικής συγκυρίας συσσώρευσης χρήματος ή ονόματος ή οποιουδήποτε άλλου στοιχείου που αποτελεί φορέα δυνάμεως. Υπό την έννοια του παρόντος είναι η έκφραση ορισμένων αιτίων που συνοπτικά θα έλεγα ότι είναι τα εξής:

Σελίδα 1 από 20
Η ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για την ευκολία της περιήγησης σας. Χρησιμοποιώντας τη ιστοσελίδα αποδέχεστε την χρήση τους.