Τελευταίες Ειδήσεις
Σόλων

Σόλων

ΜΚΟ για την Σύνθεση και τον Οικολογικό Πολιτισμό

 

Σε προηγούμενο άρθρο μας αναφέραμε ότι η συμμετοχή των πολιτών στη διακυβέρνηση και η ποιότητα των αποφάσεων είναι τα δύο θεμελιώδη κριτήρια της δημοκρατίας. Το πρώτο αποτελεί ένα οργανωτικό στοιχείο μέσω του οποίου εκφράζεται η δημοκρατία και το δεύτερο εκφράζει το υποκειμενικό στοιχείο της δημοκρατίας. Η συμμετοχή στη διακυβέρνηση είναι ένα σημαντικό στοιχείο που έχει εκτιμηθεί από αρκετούς ως τέτοιο. Όμως η ποιότητα των πολιτικών αποφάσεων έχει υποστεί μικρή έρευνα και κριτική όσον αφορά τη φύση της και τη σχέση της με τη δημοκρατία – κρίνεται μόνον το εκάστοτε συγκεκριμένο περιεχόμενό τους εκ του αποτελέσματός του και όχι η φύση και η επιρροή της ποιότητας καθεαυτής στη δημοκρατία.

Παρασκευή, 15 Δεκεμβρίου 2017 14:38

Δημοκρατία : Πλήθος ή Συλλογικότητα;

 

Με τη δημοκρατία συνδέεται εμφανώς, περισσότερο από κάθε άλλο πολίτευμα, η πληθικότητα. Σε ένα ολοκληρωτικό πολίτευμα πάλι υπάρχει η πληθικότητα, αλλά σαν χειραγωγούμενο και ενίοτε υπό εκμετάλλευση στοιχείο, ενώ στη δημοκρατία αυτή είναι το ελέγχον και αναδυόμενο κυβερνητικό στοιχείο. Όμως η αντίληψη για αυτό το χαρακτηριστικό είναι συνήθως ατελής και η ανάλυσή της σχεδόν αποκλειστικά εργαλειακή, χρηστική και στοχεύουσα μόνον σε αποτελέσματα. Το ζήτημά μας δεν είναι να μην υπάρχουν αποτελέσματα, αλλά αντιθέτως να βελτιστοποιηθούν αυτά μέσω μιας βαθύτερης κατανόησης της «συλλογικότητας» και των αναγκών της δημοκρατίας.

Η δημοκρατία είναι ένα πολιτικό σύστημα, ασχέτως του ότι το περιεχόμενό του δεν είναι ακόμη πλήρως προσδιορισμένο. Αυτό συμβαίνει επειδή ο ίδιος ο άνθρωπος είναι εξελισσόμενος στον χρόνο αλλά, κυρίως, επειδή είναι ακόμη αναντίστοιχος με αυτό το πολίτευμα και έτσι επηρεάζει αρνητικά κάθε προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση.

(2ο μέρος του άρθρου «Η έννοια της αδελφοσύνης»)

Έχοντας κάπως αναλύσει τι δεν είναι αδελφοσύνη, φθάνουμε στο σημείο όπου αναγκαστικά προκύπτει και ένα περαιτέρω πρόβλημα εννοιακής ερμηνείας της αδελφοσύνης. Σαν μεγάλη Ιδέα δεν μπορεί παρά να χαρακτηρίζει το σύνολο της κοσμοθεώρησης ενός ατόμου και όχι να αποτελεί μία ευκαιριακή έκφραση “καλωσύνης”.

Τρίτη, 04 Ιουλίου 2017 17:50

Ειρήνη, μια μάταιη ελπίδα;

Είναι εκπληκτικό το πώς ό,τι ο άνθρωπος επιθυμεί περισσότερο είναι και αυτό που εξ ορισμού δεν μπορεί να πραγματοποιήσει. Αυτό συμβαίνει με την ειρήνη, την οποία επιθυμεί διακαώς, αλλά ζει συνεχώς σε πόλεμο είτε με τη μορφή των πολεμικών συγκρούσεων, είτε με τη μορφή των κοινωνικών συγκρούσεων, είτε με τη μορφή των συγκρούσεων της καθημερινότητας.

Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα που θα έπρεπε να βρίσκεται στα χείλια όλων των ανθρώπων – αλλά, δυστυχώς, δεν βρίσκεται. Μερικοί φαντασιώνονται ότι αυτοί ειδικά θα διαφύγουν, επειδή απλώς πιστεύουν ότι η ελπίδα ή η «θετική σκέψη» τους έχει ιδιαίτερη μαγική δύναμη και μερικοί ελάχιστοι πιστεύουν ότι θα διασωθούν, επειδή διαθέτουν τα υλικά μέσα για να αντιμετωπίσουν τις περισσότερες απειλές (ανθρώπινες ή φυσικές). Οι υπόλοιποι όμως, οι περισσότεροι δηλαδή, ασχολούνται με το ποιος φταίει και, εντοπίζοντας τα αίτια της κατάστασης κατά προτίμηση έξω από αυτούς, θεωρούν πως έχουν τέτοιο ηθικό κύρος επί του ζητήματος ώστε να μη χρειάζεται πλέον να κάνουν τίποτε για να το αντιμετωπίσουν. Ταυτόχρονα, πιστεύουν ότι είναι αρκετά μηδαμινοί ώστε να μη μπορούν να αναλάβουν ως συλλογικότητα την τύχη τους στα δικά τους χέρια. Εδώ, πέραν του ότι οι πολλοί δεν θεωρούν ότι και οι ίδιοι έχουν ευθύνη για τις εξελίξεις, η «ηθική» παρουσιάζεται αδύναμη και ως απλός θεατής των πραγμάτων.

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017 14:13

Η καταστροφή της μεσαίας τάξης

Το ότι η μεσαία αστική τάξη καταστρέφεται είναι πασιφανές πλέον και πάντοτε αυτή η τάξη ήταν εκείνη που καταστρεφόταν από τις οικονομικές δυσχέρειες. Αρκεί να δει κανείς τι έγραφε ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ πριν την Γαλλική Επανάσταση στην Πολιτική Οικονομία του για την εποχή του λες και επρόκειτο για τη δική μας: «Το μεγαλύτερο κακό έχει ήδη ενσκήψει, όταν υπάρχουν φτωχοί για να υπερασπιστούμε και πλούσιοι για να περιορίσουμε. Τότε όλη η δύναμη των νόμων ασκείται πάνω στα μεσαία εισοδήματα και είναι εξίσου αδύναμοι τόσο έναντι των θησαυρών των πλουσίων όσο και έναντι της ένδειας των φτωχών....οι μεν (οι πλούσιοι) σπάνε τα δίχτυα, οι δε (οι φτωχοί) περνούν ανάμεσά τους».

Η πράξη και οι ιδέες είναι το καίριο δίπολο της πολιτικής και όσοι δεν το καταλαβαίνουν υποβαθμίζουν την πολιτική και την ίδια τη ζωή. Όμως η μόνιμη και θλιβερή επωδός των πολιτικών και των πολιτικολογούντων είναι η προτεραιότητα της πράξης έναντι της θεωρίας και των ιδεών της. Αλλά δεν μας λένε τι είναι η πράξη την οποία επικαλούνται. Και είναι να απορεί κανείς πώς με τόση επίκληση και απαίτηση πράξης στο πεδίο της πολιτικής καταλήξαμε σε τέτοια απραξία και τέτοια δραματική αποτυχία όλων των συστημάτων, της πολιτικής και της κοινωνίας.

Μια γενικά αποδεκτή γνώμη είναι το ότι οι ιδέες πηγάζουν ή επιβάλλονται αποκλειστικά από τις συνθήκες. Αυτή είναι μια ολότελα αστήρικτη άποψη και πιστεύουμε ότι στηρίζεται στην κοινή καταθλιπτική εντύπωση ότι ο άνθρωπος αποτελεί έρμαιο των συνθηκών ή παθητικό δέκτη των συμβάντων της κοινωνικής και φυσικής ζωής. Αυτή η αντίληψη ενισχύει την αίσθηση της παθητικότητας και μηδαμινότητάς του, ενώ ταυτόχρονα τον απαλλάσσει από το βάρος της ευθύνης του να αντιδράσει και να ανταποκριθεί ορθά και έγκαιρα σε αυτές τις συνθήκες. Και όπως ο άνθρωπος θεωρείται έρμαιο των εξωτερικών συνθηκών, που πάντοτε κάποιοι άλλοι έλλογοι ή άλογοι παράγοντες δημιουργούν, με τον ίδιο τρόπο θεωρούνται και οι ιδέες ως γεννήματα των συνθηκών. Δηλαδή, οι συνθήκες είναι αυτές που ορίζουν και τον άνθρωπο και τις ιδέες. Αυτό το συμπέρασμα βγαίνει από το ότι πάντοτε οι ιδέες αναδύονται έπειτα από συνθήκες πιεστικές, όταν ο άνθρωπος εξαναγκάζεται να δράσει.

Χρησιμοποιώντας τον όρο «δημοκρατική οργάνωση της αντιδημοκρατικότητας» από ένα κείμενο του Γιάννη Ζήση,(1) θα επιχειρήσουμε να αναλύσουμε ορισμένα στοιχεία στην περί δημοκρατίας αντίληψη.

Τι ρόλο παίζει η συμμετοχικότητα στη δημοκρατία; Χωρίς άλλο, κεντρικό. Αυτή εκφράζει τη σχέση της κοινωνίας με το πεδίο εξουσίας. Σε μια δημοκρατία το πεδίο εξουσίας δεν πρέπει να είναι ολιγαρχικό ούτε να αποτελεί κοινωνικό προνόμιο. Η συμμετοχικότητα είναι ένας απόλυτα αναγκαίος όρος για τη δημοκρατία.

Σελίδα 1 από 20
Η ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για την ευκολία της περιήγησης σας. Χρησιμοποιώντας τη ιστοσελίδα αποδέχεστε την χρήση τους.